— Makat Fistülü Tedavi Yöntemi
LIFT — Ligation of Intersphincteric Fistula Tract
LIFT yönteminde fistül yolu, iki kas katmanı arasındaki doğal aralıktan bulunur; iki yandan bağlanır ve ayrılır. Tıpta anal fistül olarak adlandırılan bu hastalıkta kaslar kesilmez, birbirinden nazikçe ayrılarak aralarından çalışılır.
Randevu AlLIFT, fistül yolunun iki kas katmanı arasındaki aralıkta bulunup bağlanması esasına dayanır. Yol bu aralıkta iki yandan bağlanır ve ortadan ayrılır; böylece makat kanalıyla bağlantısı kesilir. Kaslar kesilmez.
Yöntemi anlamak için makat çevresindeki yapıyı bilmek gerekir. Makat kanalını iki kas katmanı çevreler: içteki ve dıştaki. Bu iki katman arasında ince, doğal bir aralık bulunur. Fistül yolu, makat kanalından cilde doğru giderken çoğu zaman bu aralığın içinden geçer.
LIFT'in fikri şudur: yolu takip etmek ya da kasın içinden geçmek yerine, bu doğal aralıktan girip yolu tam orada yakalamak. Aralık zaten var olan bir boşluk olduğu için kasların kesilmesine gerek kalmaz; katmanlar birbirinden nazikçe ayrılır.
Yol bulunduğunda makat kanalı tarafından ve cilt tarafından ayrı ayrı bağlanır, ardından aradan ayrılır. Böylece fistülün makat kanalıyla bağlantısı kesilmiş olur — kaynak ile yol arasındaki köprü ortadan kalkar.
Bu yöntemde kaslar arası oluğa küçük bir kesi yapılır. Ancak bu kesi kasın üzerine değil, iki kas katmanının arasındaki aralığa denk gelir; kas dokusunun kendisi kesilmez.
Makatın kapanmasını sağlayan kas yapısı bu şekilde korunur. Fistül cerrahisinde hastaların en büyük endişesi olan gaz ve dışkı kontrolü, LIFT'in tasarım mantığının merkezinde yer alır — yöntem zaten bu amaçla geliştirilmiştir.
Fistülün iç ağzını kapatmayı hedefleyen flep ile onarım ve yolu içeriden kapatan lazerle tedavi de kası koruyan seçenekler arasındadır. Hangisinin size uygun olduğu muayene ve görüntülemeden sonra birlikte netleşir.
Fistülün neden oluştuğunu makat fistülü (anal fistül) nedir sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Süreç muayeneyle başlar. Akıntının ne zamandır sürdüğü, daha önce geçirilmiş apse ya da ameliyatlar ve şikayetlerin seyri değerlendirilir; ardından bölge muayene edilir.
Bu yöntemde fistül yolunun kaslarla ilişkisinin bilinmesi belirleyicidir — çünkü yol, kaslar arasındaki aralıktan yakalanacaktır. İşlem öncesinde fistül yolu görüntülenir; muayenehanemizde bu değerlendirme transrektal ultrasonla yapılır. Yolun nereden geçtiği ve hangi katmanları kestiği ekranda incelenir.
Bölgede aktif iltihap varsa önce seton uygulaması yapılır. Seton hem şikayetleri rahatlatır hem de fistül yolunun belirginleşmesini sağlar; bu da yolun aralıkta daha net bulunmasına yardımcı olur.
Uygulama ameliyathane şartlarında yapılır. Kaslar arası oluğa küçük bir kesi yapılır ve iki kas katmanı birbirinden nazikçe ayrılır. Fistül yolu bu aralıkta bulunur.
Yol, makat kanalı tarafından ve cilt tarafından ayrı ayrı bağlanır; ardından aradan ayrılır. Aradaki hastalıklı doku temizlenir. Kas dokusuna müdahale edilmez.
Kısa bir dinlenme döneminin ardından hastalar aynı gün evlerine döner; hastanede yatış gerekmez. Eve dönerken nelere dikkat edeceğiniz, hangi durumlarda bize ulaşmanız gerektiği ve kontrol randevunuz yazılı olarak paylaşılır.
İlk günlerde kesi bölgesinde hafif bir rahatsızlık hissi olabilir. Kesi küçük olduğu için bu his çoğu hastada kısa sürede geriler.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. Masa başı çalışanlar genellikle daha erken dönebilir.
Kesi bölgesinin bakımı basittir: temiz ve kuru tutmak, ılık suyla yıkamak çoğu zaman yeterlidir. Sert sabunlardan ve parfümlü ürünlerden uzak durmak iyileşmeyi destekler.
İlk dönemde dış ağızdan az miktarda akıntı gelmeye devam edebilir. Bu beklenen bir durumdur; bağlantı kesildikçe akıntı azalır.
Dışkının yumuşak kalması bu süreçte de önemlidir. Günlük lif alımını artırmak, bol su içmek ve ıkınmaktan kaçınmak bölgenin zorlanmasını önler.
Devam eden belirgin akıntı, artan ağrı, şişlik ya da ateş gibi durumlarda beklemeden bize ulaşmanız gerekir.
Kontrol muayenesi bu yöntemde de önemlidir. Bağlantının kesilip kesilmediği ve bölgenin iyileşmesi hem muayene hem görüntülemeyle değerlendirilir. Şikayetler geçmiş olsa bile bu görüşmeleri atlamamak gerekir.
Süreci birlikte takip ediyoruz; kaslar korunduğu için elimizdeki seçenekler açık kalır. Diğer yöntemleri karşılaştırmalı olarak görmek isterseniz makat fistülü tedavi seçeneklerinin tamamını inceleyebilirsiniz.
— Hocanın Notu
LIFT'i hastalarıma şöyle anlatıyorum: makat kanalını iki kas katmanı sarıyor ve aralarında ince, doğal bir boşluk var. Fistül yolu çoğu zaman tam oradan geçiyor. Biz de kasın içinden geçmek yerine o boşluktan giriyoruz, yolu orada yakalayıp iki yandan bağlıyoruz. Yani kasları kesmiyoruz, sadece aralarından geçiyoruz. Zaten bu yöntem tam da kası korumak için geliştirilmiş. Yolun nereden geçtiğini ise önce ultrasonla görüyorum.
— Prof. Dr. Aybala Yıldız
— Neden Kası Koruyan Tedavi ?
Fistül cerrahisinde asıl mesele, yolu kapatırken makat kasını korumaktır. Bugün elimizde bunu sağlayan yöntemler var. Korkulacak bir şey yok.
Kaslar Kesilmez
Kaslar Arasında Çalışılır
Bağlantı Kesilir
— İzleyin
LIFT yöntemi nasıl yapılıyor? Adım adım, sade bir anlatım.
Hayır. Kaslar arası oluğa küçük bir kesi yapılır, ancak bu kesi kasın üzerine değil iki kas katmanının arasındaki doğal aralığa denk gelir. Kas dokusunun kendisi kesilmez; katmanlar yalnızca birbirinden nazikçe ayrılır.
Çünkü fistül yolu, makat kanalından cilde doğru giderken çoğu zaman bu aralığın içinden geçer. Aralık zaten var olan doğal bir boşluk olduğu için yolu orada yakalamak, kasların kesilmesini gerektirmez.
Hastaların büyük bölümü birkaç gün içinde günlük rutinine ve iş hayatına döner. Kesi küçük olduğu için hareket kısıtlaması gerekmez.
Seton hem şikayetleri rahatlatır hem de fistül yolunun belirginleşmesini sağlar. Belirginleşmiş bir yol, kaslar arasındaki aralıkta daha net bulunur. Bu nedenle iki adım arasında belirli bir süre beklenebilir.
İlk dönemde az miktarda akıntı gelmeye devam edebilir; bu beklenen bir durumdur ve bağlantı kesildikçe azalır. Ancak devam eden belirgin akıntı, artan ağrı, şişlik ya da ateş durumunda beklemeden bize ulaşmanız gerekir.
Bu sayfada anlatılan yöntem aşağıdaki uluslararası kaynaklara dayanmaktadır.
Advancement Flap — İlerletme Flebi
Fistülün iç ağzı, hemen yanındaki sağlıklı kendi dokunuz kendi kan dolaşımı korunarak kaydırılıp örtülür ve kapatılır.
Detaylı bilgi →FiLaC — Fistula-tract Laser Closure
İnce lazer fiberi fistül yolunun içine yerleştirilir, geri çekilirken verilen enerji ile yol içeriden büzüştürülür ve kapanır.
Detaylı bilgi →OTSC — Klips ile İç Ağız Kapatma
Fistülün iç ağzına — makat kanalındaki başlangıç noktasına — özel bir nitinol klips yerleştirilir. Klips iç ağzı mühürler ve fistülün beslenmesi kesilir; yol zamanla kendiliğinden kapanır.
Detaylı bilgi →— Yazar Hakkında
Prof. Dr. Aybala Yıldız
FACS · FEBS-C
Genel Cerrahi Profesörü. Koloproktoloji, proktoloji ve pelvik taban hastalıklarında uzmanlaşmış cerrahi pratiği yürütüyor. Ankara Cubes Plazada kendi muayenehanesinde hizmet veriyor.