Yazan: Prof. Dr. Aybala Yıldız · Güncelleme: Haziran 2026 · Okuma süresi: ~8 dk
— Proktoloji · Niş Başlıklar
Diğer Proktolojik Hastalıklar
Niş başlıklar
Proktoloji pratiğinde yaygın olarak görülen ancak ayrı bir başlık altında toplanmayan hastalıklar burada bir araya getiriliyor. Makat kaşıntısından gaita kaçırmaya, proktitten Crohn hastalığının makat tutulumuna kadar uzanan bu tablolar hassas ama yönetilebilir durumlardır.
Randevu Al— Hocanın Notu
Bu sayfa altındaki hastalıkların hepsi günlük pratikte gördüğüm ama hastaların "hangi başlığa giriyor" diye aradığında bulamadığı tablolar. Kaşıntı, kaçırma, inflamatuar barsak hastalığının makat tutulumu gibi şikayetler hassas; ama doğru yaklaşımla çoğu yönetilebilir. Hangi başlık size uygunsa, oradan ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.
— Prof. Dr. Aybala Yıldız
Başlıklar
Aşağıdaki başlıklarda, hakkında bilgi almak istediğiniz hastalığın kısa özetini bulabilirsiniz. Ayrıntılı değerlendirme muayenede yapılır.
Pruritus Ani
Makat Kaşıntısı
Makat çevresinde süregen, bazen geceleri artan kaşıntıyla tanımlanan bir durumdur. Çoğu zaman altta yatan bir neden (hijyen alışkanlıkları, cilt sorunları, hemoroid, beslenme) bulunur. Kaşımak sorunu artırdığı için bir kısır döngü oluşur. Tedavinin temeli, altta yatan nedeni bulmak ve bu döngüyü kırmaktır.
Anal İnkontinans
Gaita Kaçırma
Dışkı ya da gazın istemsiz kaçması olarak tanımlanan, sosyal hayatı ciddi etkileyen ama hakkında konuşulmaktan çekinilen bir durumdur. Doğum travması, yaş, sinir hasarı ya da geçirilmiş cerrahiler gibi nedenlere bağlı olabilir. Modern tedavi yöntemleriyle (pelvik taban rehabilitasyonu, sakral nöromodülasyon, sfinkter onarımı) önemli iyileşmeler sağlanabilir.
Rektum İltihabı
Proktit
Rektumun (kalın bağırsağın son bölümü) iltihaplanmasıdır. Radyasyon (özellikle pelvik bölge ışın tedavisi sonrası), enfeksiyonlar ya da inflamatuar bağırsak hastalıkları gibi nedenlere bağlı olabilir. Makatta ağrı, kanama, acil dışkılama hissi ve akıntı gibi belirtiler verir. Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır.
Perianal Crohn
Crohn Hastalığının Makat Tutulumu
Crohn hastalığı, sindirim sistemini etkileyen bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır ve makat çevresini de tutabilir. Tekrarlayan fistül, apse ve makat çatlakları şeklinde kendini gösterebilir. Bu durumların tedavisi, hem cerrahi hem de altta yatan Crohn hastalığının ilaçla kontrolünü içeren çok yönlü bir yaklaşım gerektirir.
Hidradenitis Suppurativa
Perianal Hidradenit
Makat çevresi ve kasık gibi bölgelerdeki ter bezlerinin kronik iltihaplanmasıyla seyreden bir cilt hastalığıdır. Tekrarlayan ağrılı şişlikler, apseler ve zamanla oluşan kanallar (sinüs traktları) ile karakterizedir. Makat fistülünden ayırt edilmesi önemlidir; tedavi yaklaşımı farklıdır ve çoğu zaman çok yönlüdür.
Anal Polip, Lipom, Fibrom
İyi Huylu Anorektal Kitleler
Makat ve rektum bölgesinde görülen, kanser olmayan (iyi huylu) büyümelerdir. Polip, lipom, fibrom gibi farklı türleri olabilir. Çoğu zaman belirti vermez ve muayene ya da kolonoskopi sırasında fark edilir. Yine de, iyi huylu olduklarının doğrulanması ve gerektiğinde çıkarılması için değerlendirilmeleri önemlidir.
Bilimsel Kaynaklar
Bu sayfada anlatılan hastalıklar aşağıdaki uluslararası kaynaklara dayanmaktadır.
- Wald A, Bharucha AE, Limketkai B, et al. ACG Clinical Guidelines: Management of Benign Anorectal Disorders. Am J Gastroenterol. 2021;116(10):1987-2008.
- Bharucha AE, Knowles CH, Mack I, et al. Faecal incontinence in adults. Nat Rev Dis Primers. 2022;8(1):53.
- Paquette IM, Varma MG, Kaiser AM, Steele SR, Rafferty JF. The American Society of Colon and Rectal Surgeons' Clinical Practice Guideline for the Treatment of Fecal Incontinence. Dis Colon Rectum. 2015;58(7):623-636.
- Lichtenstein GR, Loftus EV, Isaacs KL, Regueiro MD, Gerson LB, Sands BE. ACG Clinical Guideline: Management of Crohn's Disease in Adults. Am J Gastroenterol. 2018;113(4):481-517.
- Saunte DML, Jemec GBE. Hidradenitis Suppurativa: Advances in Diagnosis and Treatment. JAMA. 2017;318(20):2019-2032.
— Yazar Hakkında
Prof. Dr. Aybala Yıldız
FACS · FEBS-C
Genel Cerrahi Profesörü. Koloproktoloji, proktoloji ve pelvik taban hastalıklarında uzmanlaşmış cerrahi pratiği yürütüyor. Ankara Cubes Plazada kendi muayenehanesinde hizmet veriyor.