Makat Çatlağı mı Basur mu? Belirtiler Arasındaki Fark Nasıl Anlaşılır?

Makat çatlağı (anal fissür) ve basur (hemoroid); makatta ağrı, kanama ve dışkılama sırasında rahatsızlık gibi benzer şikâyetlere yol açabildiği için sıklıkla birbirine karıştırılır. Ancak iki hastalığın oluşum şekli ve tipik belirtileri birbirinden farklıdır.

En temel farklardan biri şudur: Makat çatlağında dışkılama sırasında başlayan keskin ağrı daha ön plandayken, iç hemoroidde ağrısız parlak kırmızı kanama ve dışarı doğru sarkma daha tipik olabilir.

Ancak yalnızca belirtilere bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir. İki hastalık aynı kişide birlikte de bulunabilir.

Makat Çatlağı Nedir?

Makat çatlağı veya tıbbi adıyla anal fissür, anal kanalın iç yüzeyindeki hassas dokuda oluşan küçük bir yırtıktır.

En sık nedenlerden biri sert ve büyük dışkının anal kanaldan geçmesi sırasında dokunun zorlanmasıdır. Kabızlık ve yoğun ıkınma bu nedenle anal fissür gelişiminde önemli rol oynayabilir.

Çatlak oluştuktan sonra dışkılama sırasında bölgenin yeniden gerilmesi ağrının devam etmesine ve iyileşmenin zorlaşmasına neden olabilir.

Basur Nedir?

Basur veya tıbbi adıyla hemoroid, anal kanaldaki normal damar yastıkçıklarının genişlemesi, aşağı doğru sarkması ve şikâyet oluşturmaya başlamasıdır.

Hemoroidler genel olarak iç ve dış hemoroid şeklinde değerlendirilir.

İç hemoroidlerde kanama ve sarkma daha belirgin olabilir. Dış hemoroidlerde ise özellikle pıhtı oluştuğunda ani başlayan ağrılı bir şişlik ortaya çıkabilir.

Makat Çatlağı ile Basur Arasındaki Fark Nedir?

İki hastalığın belirtileri benzer olsa da bazı özellikler ayrım konusunda ipucu verebilir.

Makat çatlağında:

• Dışkılama sırasında keskin veya yırtılır tarzda ağrı ön plandadır.
• Ağrı dışkılama sonrasında bir süre devam edebilir.
• Tuvalet kâğıdında parlak kırmızı kan görülebilir.
• Hasta ağrı nedeniyle tuvalete gitmekten kaçınabilir.
• Kabızlık ve sert dışkılama öyküsü sık görülebilir.

Hemoroidde:

• Özellikle iç hemoroidde parlak kırmızı kanama ön planda olabilir.
• Dışkılama sırasında dışarı çıkan bir doku fark edilebilir.
• Makatta şişlik, dolgunluk, kaşıntı veya tahriş görülebilir.
• İç hemoroid kanaması ağrı olmadan gerçekleşebilir.
• Tromboze dış hemoroid gelişirse ani ve şiddetli ağrı ortaya çıkabilir.

Bu farklılıklar tanıya yardımcı olsa da kesin ayrım muayene ile yapılmalıdır.

Ağrı Varsa Çatlak mı Basur mu?

Dışkılama sırasında başlayan keskin, bıçak kesiği veya cam batması şeklinde tarif edilen ağrı, anal fissürü düşündüren önemli belirtilerden biridir.

Ağrı tuvaletten çıktıktan sonra da devam edebilir.

İç hemoroidde ise ağrı her zaman beklenen bir bulgu değildir. Bu nedenle belirgin kanaması bulunan ancak ağrısı olmayan bir hastada iç hemoroid olasılığı düşünülebilir.

Ancak tromboze dış hemoroid bunun önemli bir istisnasıdır. Dış hemoroid içerisinde pıhtı oluştuğunda makat kenarında aniden gelişen sert bir şişlik ve şiddetli ağrı görülebilir.

Dolayısıyla “ağrı varsa kesin çatlak vardır” demek doğru değildir.

Kanama Varsa Makat Çatlağı mı Hemoroid mi?

Hem anal fissür hem de hemoroid parlak kırmızı makat kanamasına neden olabilir.

Anal fissürde kan genellikle dışkılama sırasında oluşan ağrıyla birlikte görülür ve tuvalet kâğıdında fark edilebilir.

İç hemoroidde ise kanama ağrısız olabilir. Kan dışkının üzerinde, tuvalet kâğıdında veya klozette görülebilir.

Ancak kanamanın şekline veya rengine bakarak kesin tanı konulamaz.

Makattan kanama hemoroid ve anal fissür dışında bağırsak polipleri, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve kolorektal hastalıklar gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabilir.

Bu nedenle özellikle tekrarlayan makat kanamasının “basurdur” veya “çatlak vardır” düşüncesiyle göz ardı edilmemesi gerekir.

Makatta Şişlik Varsa Basur mudur?

Makatta ele gelen veya dışkılama sırasında dışarı çıkan şişlik hemoroidde görülebilir.

İç hemoroidler ilerledikçe dışkılama sırasında anal kanalın dışına doğru sarkabilir. Dış hemoroidlerde ise makat kenarında şişlik fark edilebilir.

Anal fissürde temel sorun bir yırtık olmasına rağmen uzun süredir devam eden kronik fissürlerde makat kenarında küçük bir deri çıkıntısı gelişebilir.

Bu nedenle makatta ele gelen her çıkıntının hemoroid olduğu düşünülmemelidir.

Kaşıntı Çatlakta mı Basurda mı Görülür?

Makat çevresindeki kaşıntı özellikle hemoroidlerde görülebilir. Sarkmış hemoroid dokusu, bölgedeki nem ve temizlenme güçlüğü makat çevresinde tahrişe neden olabilir.

Anal fissürde ise ağrı ve dışkılama sırasında yanma genellikle daha belirgin şikâyetlerdir.

Bununla birlikte makat kaşıntısının hemoroid ve fissür dışında farklı nedenleri de olabilir.

Kabızlık Hem Çatlak Hem Basur Yapar mı?

Evet. Kabızlık ve yoğun ıkınma her iki hastalığın gelişiminde de etkili olabilir.

Sert dışkının anal kanaldan geçmesi anal kanal yüzeyinde yırtılmaya ve fissür oluşmasına neden olabilir.

Uzun süreli ıkınma ise hemoroid dokuları üzerindeki basıncı artırarak hemoroid şikâyetlerinin ortaya çıkmasına veya ilerlemesine katkıda bulunabilir.

Bu nedenle her iki hastalığın tedavisinde de kabızlığın kontrol altına alınması ve doğru tuvalet alışkanlıklarının oluşturulması önemlidir.

Makat Çatlağı ve Basur Aynı Anda Olabilir mi?

Evet. Bir hastada anal fissür ve hemoroid aynı anda bulunabilir.

Örneğin uzun süredir kabızlık yaşayan ve yoğun şekilde ıkınan bir kişide hem anal fissür hem de hemoroid gelişebilir.

Bu durumda yalnızca hastanın en belirgin şikâyetine göre tedavi planlamak yeterli olmayabilir. Muayenede her iki hastalığın da değerlendirilmesi gerekir.

Evde Makat Çatlağı ile Basur Ayırt Edilebilir mi?

Belirtilerin özellikleri bazı ipuçları sağlayabilir ancak kişinin kendi kendine kesin tanı koyması doğru değildir.

Özellikle internetteki görsellerle karşılaştırma yaparak makat bölgesindeki bir oluşumun hemoroid olduğuna karar verilmesi yanıltıcı olabilir.

Makat kanaması, şiddetli ağrı, dışarı çıkan doku veya ele gelen şişlik gibi belirtiler varsa öncelikle şikâyetin kaynağı belirlenmelidir.

Makat Çatlağı ve Basurun Tedavisi Aynı mı?

Hayır. İki hastalığın tedavisi aynı değildir.

Anal fissür tedavisinde dışkının yumuşatılması ve kabızlığın önlenmesinin yanında anal kas spazmını azaltmaya yönelik medikal tedaviler uygulanabilir. Uygun hastalarda botulinum toksin uygulaması veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Hemoroid tedavisinde ise hastalığın derecesine ve yapısına göre yaşam tarzı düzenlemelerinden girişimsel ve cerrahi yöntemlere kadar farklı seçenekler bulunur.

Bu nedenle doğru tanı konulmadan yalnızca belirtilere yönelik rastgele tedavi uygulanması uygun değildir.

Makat Ağrısı ve Kanamada Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Özellikle;

• Tekrarlayan veya fazla miktarda makat kanaması,
• Şiddetli veya giderek artan ağrı,
• Makat çevresinde aniden gelişen ağrılı şişlik,
• Dışarı çıkan ve geri dönmeyen doku,
• Bağırsak alışkanlığında açıklanamayan değişiklik,
• Uzun süredir geçmeyen şikâyetler

varsa genel cerrahi değerlendirmesi gerekir.

Amaç yalnızca hemoroid veya anal fissürü tespit etmek değil, benzer belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları da gerektiğinde dışlamaktır.

Sık Sorulan Sorular

Makat çatlağı mı basur mu nasıl anlaşılır?

Makat çatlağında dışkılama sırasında keskin ağrı daha tipikken, iç hemoroidde ağrısız parlak kırmızı kanama ve sarkma ön plana çıkabilir. Kesin ayrım muayene ile yapılır.

Tuvalette cam batması gibi ağrı neden olur?

Dışkılama sırasında cam veya bıçak kesiği şeklinde tarif edilen keskin ağrı anal fissürü düşündürebilir. Ancak kesin tanı için değerlendirme gerekir.

Kanama varsa basur mu çatlak mı?

Her ikisi de parlak kırmızı kanamaya neden olabilir. Ağrıyla birlikte kanama fissürde, ağrısız kanama ise iç hemoroidde daha tipik olabilir; ancak bu ayrım tek başına tanı koydurmaz.

Makatta meme varsa kesin basur mudur?

Hayır. Hemoroid dışında kronik anal fissüre bağlı deri çıkıntısı ve farklı makat hastalıkları da ele gelen oluşumlara neden olabilir.

Makat çatlağı basura dönüşür mü?

Anal fissür ve hemoroid farklı hastalıklardır. Makat çatlağı doğrudan hemoroide dönüşmez. Ancak kabızlık ve yoğun ıkınma gibi ortak faktörler iki hastalığın aynı kişide görülmesine neden olabilir.

Makat çatlağı ve hemoroid için hangi doktora gidilir?

Anal fissür ve hemoroid genel cerrahinin çalışma alanındadır. Proktoloji ve koloproktoloji alanında çalışan genel cerrahi uzmanları makat ve bağırsak hastalıklarının değerlendirilmesi ve tedavisiyle ilgilenir.